(بَابُ الْمَفْعُولِ الَّذِي لَمْ يُسَمَّ فَاعِلُهُ)
Bab maf’ul yang tidak disebutkan fa’ilnya,
وَهُوَ: الْإِسْمُ الْمَرْفُوعُ الَّذِي لَمْ يُذْكَرْ مَعَهُ فَاعِلُهُ.
Maful allazi lam yusamma fa’iluhu (na’ibul fa’i) adalah isim yang beri’rob rofa’ yang pelakunya tidak disebutkan bersamanya.
فَإِنْ كَانَ الْفِعْلُ مَاضِيًا ضُمَّ أَوَّلُهُ وَكُسِرَ مَا قَبْلَ آخِرِهِ، وَإِنْ كَانَ مُضَارِعًا ضُمَّ أَوَّلُهُ وَفُتِحَ مَا قَبْلَ آخِرِهِ.
Jika fi’ilnya madhi, maka huruf awalnya didhammah dan huruf sebelum akhir dikasrah. Dan jika fi’ilnya mudhari’, maka huruf awalnya didhammah dan huruf sebelum akhir difathah.
وَهُوَ عَلَى قِسْمَيْنِ: ظَاهِرٌ وَمُضْمَرٌ؛
Maful allazi lam yusamma fa’iluhu (na’ibul fa’il) ada dua macam : dzahir dan mudhmar.
فَالظَّاهِرُ نَحْوُ قَوْلِكَ (ضُرِبَ زَيْدٌ) وَ (يُضْرَبُ زَيْدٌ) وَ (أُكْرِمَ عَمْرٌو) وَ (يُكْرَمُ عَمْرٌو).
Maka, Maful allazi lam yusamma fa’iluhu (na’ibul fa’il) yang dzahir itu seperti ucapan kamu :
ضُرِبَ زَيْدٌ (zaid telah dipukul)
يُضْرَبُ زَيْدٌ (zaid sedang/bakal dipukul)
أُكْرِمَ عَمْرٌو (amr telah dimuliakan)
يُكْرَمُ عَمْرٌو (amr sedang/bakal dimuliakan)
وَالْمُضْمَرُ اثْنَا عَشَرَ، نَحْوُ قَوْلِكَ (ضُرِبْتُ، وَضُرِبْنَا، وَضُرِبْتَ، وَضُرِبْتِ، وَضُرِبْتُمَا، وَضُرِبْتُمْ، وَضُرِبْتُنَّ، وَضُرِبَ، وَضُرِبَتْ، وَضُرِبَا، وَضُرِبُوا، وَضُرِبْنَ).
Dan Maful allazi lam yusamma fa’iluhu (na’ibul fa’il) yang mudhmar itu ada 12, contohnya seperti ucapan kamu :
ضُرِبْتُ (saya telah dipukul)
ضُرِبْنَا (kami telah dipukul)
ضُرِبْتَ(kamu telah dipukul)
ضُرِبْتِ(kamu wanita telah dipukul)
ضُرِبْتُمَا(kalian berdua telah dipukul)
ضُرِبْتُمْ(kalian lelaki telah dipukul)
وَضُرِبْتُنَّ(kalian perempuan telah dipukul)
ضُرِبَ(dia lelaki telah dipukul)
ضُرِبَتْ(dia wanita telah dipukul)
ضُرِبَا (dia berdua telah dipukul)
ضُرِبُوا (mereka lelaki telah dipukul)
ضُرِبْنَ(mereka wanita telah dipukul)
